Bí kíp để ngôi nhà trở thành nơi chốn “muốn về”

Có khi nào chúng ta tự đặt câu hỏi: “Điều khác nhau giữa từ “house” và từ “home” ở trong tiếng Anh là gì?” Câu hỏi nghe qua rất bình thường, nhưng khác biệt rất lớn. Xin thưa, “house” là “ngôi nhà”, còn “home” là “mái ấm”. Nếu ta sử dụng từ “house”, thì ngôi nhà ấy sẽ là một sự vật vô tri với các bức tường lạnh lùng. Nhưng nếu bạn dùng “home” để miêu tả ngôi nhà của bạn, thì trong đó có gia đình, có tình cảm, có ruột thịt, và là một “mái ấm ta muốn trở về”. 

Tôi vẫn nhớ một câu chuyện trong cuộc đời làm nghề của mình diễn ra vào năm 2016, về một vị giám đốc mà tôi đã có cơ duyên xây cho ông một ngôi nhà khang trang ngay giữa trung tâm Quận Phú Nhuận (cũ) tại TP. Hồ Chí Minh. Ngôi nhà đẹp, thiết kế hiện đại, có đủ tầng hầm, phòng tập gym, phòng sinh hoạt chung cho gia đình. Ngày tân gia, khuôn mặt ai cũng vui vẻ, tươi cười, khách khứa nườm nượp, ai cũng chúc vui cho gia đình với ngôi nhà mới. Bẵng đi một thời gian, tôi có dịp đi ngang qua vào ghé chơi, đón tôi là người vợ già của vị giám đốc ấy, đôi mắt với những nếp nhăn chứa nhiều sầu muộn. Ngôi nhà quạnh quẽ, cảm giác rất lạnh lẽo. Sau khi ngồi nói chuyện, cô mới dốc bầu tâm sự về cảm giác xa cách khi chuyển đến ngôi nhà mới.  Rồi cô thốt lên một câu rất cay đắng “Nhà càng lớn, người lại càng ít đi là vì sao vậy con?” Đó là lúc tôi nhận ra về một vị gia chủ đã đầu tư rất nhiều tiền bạc, nhưng ngôi nhà lại quạnh quẽ hơn so với ngôi nhà cũ đơn sơ. Đó là vì đã tập trung quá nhiều vào phần “thô”, mà quên đi phần “hồn” với những yếu tố tưởng chừng như dễ bỏ qua.

Một ngôi nhà theo nghĩa Vật lý sẽ bao gồm một hệ thống kết cấu chịu lực với Móng là bệ đỡ đầu tiên của ngôi nhà, đi dần lên là những cây Cột, sau đó là hệ Dầm gác lên cây cột, thứ đến là sàn nhà, trên cùng chính là mái vì kèo, ngói lợp che mưa che nắng. Sau khi xong hệ kết cấu với móng, cột, dầm, sàn, sẽ là hệ thống hoàn thiện như tường xây, sơn bả. Rồi đi đến các vật liệu hoàn thiện như gạch ốp lát, đèn điện, đường ống cấp thoát nước, đèn điện, thiết bị vệ sinh và nội thất bàn ghế. Cùng nhau, tất cả tạo nên một ngôi nhà vững chãi dành cho bạn, tuyệt đối tuân thủ các quy tắc về kỹ thuật (Physics & Technique). Một lời hứa về sự Bền Vững (Durability) là nguyên tắc đầu tiên của người kiến trúc sư, kỹ sư khi tạo dựng nên một ngôi nhà. Chúng ta không thể ở một ngôi nhà xập xệ có thể sập bất cứ khi nào, càng không thể ở một ngôi nhà thiếu bền vững mà một cơn giông lốc đi qua có thể khiến tốc mái, và khiến cả gia đình nắm tay nhau đi tìm nơi trú ẩn. Sự phát triển hình thành của loài người đi từ hang đá, đến những ngôi nhà đất, vươn lên những tòa lâu đài bằng đá, cuộc cách mạng với nhà cao tầng, và đi đến những chung cư sừng sững giữa trời mây là cả một quá trình dài của sự tiến hóa. Không chỉ tiến hóa ở độ cao, vật liệu xây dựng, mà còn ở nghệ thuật kiến trúc. Tại sao có những công trình như Kim tự tháp Ai Cập, đền Angkor Wat hay Nhà thờ chính tòa Milano (Duomo di Milano)… có thể khiến người khách du lịch phải ngẩn ngơ đến xuất thần khi ngắm nhìn? Tất cả đến từ bền vững, sự vĩ đại, nghệ thuật điêu khắc cổ xưa đạt đến trình độ cao, và cuối cùng là cảm giác bồi hồi của một công trình có tuổi đời mấy trăm năm đưa đến những xúc cảm xa xưa vọng về. Một công trình chỉ thật sự xuất sắc khi có hồn kiến trúc ở trong đó.

Ai cũng biết phía trong “house” còn có “home”, nhưng để đi đến “home” là một quá trình cần thêm sự tinh tế. Ngôi nhà cần phải thể hiện được ý chí của gia chủ, đấy là màu sắc, ánh sáng, cây xanh, và quan trọng nhất là cách décor (trang trí nhà cửa), hòng đưa được những ý tưởng từ trong tâm trí gia chủ đi ra ngôi nhà của mình. Ngôi nhà nếu không thể hiện được tính cách, khí phách, cá tính của gia chủ thì ngôi nhà đó chỉ là nơi ở nhờ mà thôi. Cảm giác An toàn Tuyệt đối (Ultimate Security) mà chủ nhân cảm nhận được sẽ là triết lý quan trọng nhất mà nhiều công ty trang trí nội thất hướng đến. 

Tất nhiên, chất lượng cũng như hệ kết cấu, đó là nền tảng, là điều kiện tiên quyết để tâm hồn được thư thái.

Vậy đi vào tâm hồn ngôi nhà như thế nào? 

Đầu tiên là khái niệm về tỉ lệ vàng (ký hiệu là φ≈1,618) trong kiến trúc. Đấy là tỉ lệ dùng để xác định kích thước, khoảng cách tại không gian ngôi nhà như cửa sổ, cửa đi, cửa chính, trong bức tranh lớn là mảng tường để tạo ra sự cân đối, hài hòa tại ngôi nhà. Trong thiết kế hiện đại, một ngôi nhà Vật lý vô tri nếu biết cách sử dụng Tỉ lệ Vàng hay các tỉ lệ Nhân trắc học (Ergonomics)  sẽ mang lại cảm giác tự nhiên, thư thái cho gia chủ. Một trong những công trình kiến trúc nổi tiếng về tỷ lệ vàng chính là Đền Parthenon, kiệt tác kiến trúc Hy Lạp cổ đại, nằm trên đồi Acropolis ở Athens. Công trình được xây dựng vào thế kỷ 5 TCN không chỉ thể hiện đỉnh cao của kiến trúc Doric mà còn ấn tượng bởi tỷ lệ vàng áp dụng trong kiến trúc. Chiều rộng và chiều cao, kích thước các hàng hiên, và vị trí cột đều xấp xỉ φ≈1,618. Nghiên cứu cho thấy bố cục “Tỉ lệ vàng” giúp những người sống trong đó ghi nhớ không gian một cách mượt mà, không gây cảm giác mệt mỏi hay “đau đầu” khi quan sát, nên sẽ giúp cho những người sống trong ngôi nhà đó giảm bớt căng thẳng, mỏi mệt giữa cuộc sống xô bồ. 

Nhưng đó không chỉ là điều mà các kiến trúc sư hiện đại hướng về. Với những công ty kiến trúc xem trọng tính hài hòa và tâm hồn thì một ngôi nhà hoàn hảo phải chuẩn mực trong việc bố trí chức năng của các phòng ngủ, phòng bếp, phòng khách theo đúng logic sinh hoạt. Trong phong thủy, bếp là “trái tim” của ngôi nhà, là nơi mà người phụ nữ “giữ lửa” cho mái ấm của mình. Còn phòng khách là đại diện cho tài lộc, vận thế và sự hòa hợp gia đình, là nơi người đàn ông “đối nội, đối ngoại” để đem bình yên, no ấm về cho gia đình. Tùy thuộc vào địa thế, miếng đất, hướng nhìn, ánh sáng, của ngôi nhà, mà kiến trúc sư phải đảm bảo được tính “tàng phong tụ khí” (giữ gió, tụ khí), điều hòa được các bố cục xấu, đưa gió lùa vào đúng chỗ, đưa ánh sáng ấm đến mọi thành viên. Người viết sẽ dành cho bạn một điều mà người hiện đại quan tâm, đó là phong thủy của chung cư. Có lẽ đối với nhiều người khi mua một căn hộ sẽ ít để ý về chuyện phong thủy. Nguyên nhân nằm ở sự đã rồi, tính đặc thù của nó. Vả lại phong thủy của chung cư có lẽ là dồn hết cả cho chủ đầu tư rồi, nên người dân mua vào còn tính sao được nữa? Nhưng không! Nếu hiểu đúng về phong thủy, thì bạn sẽ có cho mình một nơi chốn hòa hợp dù có bị đặt vào thế đã rồi đi chăng nữa. Nhiều người cứ mặc nhiên trong đầu phong thủy là xem hướng Tốt-Xấu, tuổi tác gia chủ, hay mua vài ba đồ vật rồng, lân, theo kiểu có kiêng, có lành. Đấy là đã rời quá xa cái gốc rễ của phong thủy, mà lậm vào trong những kiểu ông đồng bà cốt. Thuật phong thủy chính là tạo ra sự luân chuyển của khí lành trong ngôi nhà của mình. Ánh sáng, mạch nước, gió, khí, hòa quyện, luân chuyển, để giúp cho đời sống tinh thần của chúng ta được phơi phới. Đấy là phong thủy. Từ định nghĩa này, chúng ta mới đi được tiếp các vấn đề tôi đưa ra từng đề mục. Đầu tiên Hướng. Hãy nhìn vào tuổi của mình. Bạn sẽ cần một bài toán để đi tìm thấy một hướng nhà phù hợp với tuổi và mệnh của gia chủ. Ngày nay, bên cạnh việc phó mặc vào những khái niệm “view nội khu”, “view nữ hoàng”, thì hãy lưu ý “view phong thủy”. Vậy thì “hướng” đó được định nghĩa như thế nào? Hướng cửa chính hay hướng ban công? Việc này rất khó, vì đặc thù của chung cư là căn hộ trong số mấy trăm căn nằm giữa một tòa nhà lớn, một khu đô thị lớn. Do đó căn hộ chung cư chúng ta mua không thể có được các khái niệm như “sau lưng tựa núi, trước mặt tựa sông”, biệt thự ven sông để gần “thủy”… Vậy chúng ta lấy cái gì đây để tìm đúng phong thủy cho nhà chung cư? Chỉ có thể là khí. Phong thủy của ngôi nhà là do ngoại khí của môi trường bên ngoài và nội khí của bố cục trong ngôi nhà tạo thành. Khí từ ngoài đi vào tới tâm nhà rồi đi các phòng theo quy luật chữ S. Nhưng chung cư thì các cửa chính lại quay mặt vào nhau, và lại cùng hướng ra hành lang trong không gian khép kín, nên gió thường ít đi vào hướng cửa chính. Vì thế khí của một ngôi nhà chung cư chính là ngoại khí, là nơi tập hợp khí và gió nhiều nhất cho gia chủ. Và đó là lý do ta phải lấy hướng ban công là nơi đón gió, cũng chính là hướng cửa chính của một căn hộ chung cư! Đấy chỉ là một ví dụ nhỏ về phong thủy tại chung cư. Nhưng tất cả đều hướng đến mục tiêu quan trọng nhất là đảm bảo tính tuyệt đối cho sức khỏe, tài lộc, sự sung túc, và hạnh phúc gia đình.  

Trong bài thơ “Tiếng hát con tàu” của nhà thơ Chế Lan Viên có hai câu: “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở, khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”. Có thể nói, mạch hồn của một ngôi nhà, một vùng đất không hề vô tri vô giác, không hề là nơi sinh sống tạm thời. Ngôi nhà sẽ có kỷ niệm với công năng Linh hoạt (Flexible Layout) cho phép không gian ghi nhận và lưu giữ các Ký Ức cá nhân (nơi gia đình quây quần, góc làm việc yêu thích). Cảm giác khi chạm vào gỗ, đá, hay bê tông, nhiệt độ của gạch lát, mùi hương của vật liệu tự nhiên. Đây là Sense of Place (Cảm giác Thuộc về) và nhẹ nhàng để dẫn dắt cái vô tri như vật liệu trở thành “ngôn ngữ” chạm đến tiềm thức. Đối với Văn Phú, một công ty bất động sản mang dấu ấn khác biệt trên thị trường Việt Nam, cũng xem việc kiến tạo không gian sống lấy Con Người làm trọng tâm để tạo triết lý riêng. Bằng cách nghiên cứu toàn diện văn hoá, đặc trưng của mỗi vùng đất, mà các kiến trúc sư, kỹ sư sẽ dựng lên đó một bản thiết kế với trọng trách đưa một vùng đất, một kiến trúc vô tri, thành không gian của tâm hồn thư thái. Triết lý ấy được thể hiện rõ nét tại Khu đô thị du lịch Đại Phước rộng 125ha tại Đồng Nai do Văn Phú phát triển. Với đặc thù địa hình có mặt nước chiếm tỷ lệ lớn, khu vực này vốn chịu tác động đáng kể từ dòng chảy tự nhiên và nguy cơ ngập úng theo mùa. Thay vì can thiệp cưỡng ép, Văn Phú lựa chọn giải pháp thích nghi: mở hệ thống kênh rạch chạy qua dự án, cho phép dòng nước lưu thông tự nhiên, vừa giảm áp lực ngập lụt, vừa phục hồi môi trường sống của các hệ sinh vật bản địa, đồng thời hình thành cảnh quan và hạ tầng đô thị thông minh. Không gian sống nơi đây còn được “thổi hồn” bằng những lớp văn hóa địa phương – từ hình ảnh cây trà, cốm dẹp, lá dừa nước cho đến những container cầu vồng – được tiết chế và lồng ghép tinh tế vào tổng thể kiến trúc. Qua đó, dự án cho thấy cách Văn Phú dung hòa giữa tư duy quy hoạch hiện đại và bản sắc bản địa, hướng tới một đô thị không chỉ vận hành hiệu quả, mà còn nuôi dưỡng cảm giác thư thái và gắn bó cho con người khi an cư trên chính vùng đất ấy.

Một ngôi nhà tạo ra niềm tự hào, tình cảm sâu đậm, sẽ chỉ đến khi mà ý chí của gia chủ được hóa thân vào trong những vật dụng bình thường. Và từ đó, trở thành một phần không thể thiếu của tâm hồn, khiến ta nhớ thương, trân trọng và thêm yêu chính ngôi nhà chúng ta nhiều hơn. 

Bài viết có hữu ích với bạn không?

(0)