Đi tìm cái kết có hậu cho “câu chuyện muôn thuở”giữa chủ nhà và kiến trúc sư

Bây giờ khi nhìn ngắm lại căn hộ ấm cúng giữa lòng Hà Nội, vợ chồng tôi thường nói đùa rằng hành trình thiết kế và hoàn thiện tổ ấm này chẳng khác gì một bộ phim Rom-Com mà cả hai vợ chồng tôi đóng vai “nữ chính”, loay hoay đi kiếm tìm “ý trung nhân hoàn hảo” – tức là một vị kiến trúc sư hiểu ý chúng tôi nhất để trở thành “người cha” cho đứa con – tức là căn hộ trong mơ của gia đình tôi.

Đời không như là phim

Lớn lên với những thước phim lãng mạn về cuộc sống đô thị, trưởng thành và làm việc cùng những bảng ghim Pinterest, ngay từ trong tiềm thức tôi đã có ước mơ về một tổ ấm được thiết kế hiện đại, không chỉ đẹp mắt mà còn phải tối ưu được mọi không gian trong nhà. Sau khi quyết định sẽ ra ở riêng, cả hai vợ chồng tôi đều thống nhất sẽ tìm đến chuyên gia để biến những ước mơ Pinterest kia trở thành hiện thực. Thậm chí, cả hai chúng tôi đã bắt đầu “ngó nghiêng”, theo dõi tài khoản của một vài kiến trúc sư tiềm năng trước cả lúc chốt được căn hộ mà mình sẽ chuyển đến.

Những tưởng mọi chuyện sẽ thuận lợi như đoạn phim tua nhanh được lồng trên nền nhạc lãng mạn vui tươi, nhưng thực tế thì quá trình tìm kiếm một người thiết kế phù hợp với nhu cầu và khả năng của chúng tôi lại gian nan như cảnh phim truy tìm kho báu. Nhiều khi ông xã còn nói đùa với tôi rằng: “Em chọn kiến trúc sư mà còn khó hơn cả chọn chồng đấy!”

Ngẫm lại thì, nếu câu chuyện tình yêu giữa vợ chồng tôi chỉ là một bộ phim tâm lý tình cảm kiểu ngôn tình thanh xuân, thì “chuyện tình” của chúng tôi với vị kiến trúc sư kia hẳn là một “nồi lẩu thập cẩm” đa thể loại từ phim cung đấu, phim chức nghiệp, phim siêu anh hùng, nhưng tất nhiên, cũng không kém phần “lãng mạn” và hài hước.

Mở màn như phim chức nghiệp TVB

Mỗi khi cần có thêm động lực phấn đấu trong sự nghiệp, tôi thường xem một vài bộ phim truyền hình đề tài công sở của TVB, nhất là mấy phim của Xa Thi Mạn. Đặc điểm của dòng phim này là vô cùng thực tế, đôi khi còn có phần “tàn nhẫn” chứ không lãng mạn hóa như các phim tương tự bên phía Đại Lục sản xuất, cũng không “lung linh” như dòng phim công sở Hàn Quốc.

Tôi vốn chẳng muốn câu chuyện nhà cửa của mình mở màn theo cách lạnh lùng như thế, nhưng rồi chuyện đầu tiên vẫn là “tiền đâu”. Lướt Pinterest thì không tốn tiền, nhưng ngân sách của vợ chồng tôi không phải là một số dư được biên kịch nào đó muốn bịa đến đâu thì bịa. Vậy nên,   thay vì hình dung về một kịch bản màu hồng với những diễn biến suôn sẻ, chúng tôi cần nhìn vào thực tế trắng đen rạch ròi. Nghĩa là, ngay từ lúc tìm kiếm kiến trúc sư, vợ chồng tôi đã phải lọc ra danh sách các chuyên gia có báo giá vừa vặn với khả năng chi trả của gia đình mình.

                   Một căn hộ tưởng như đơn giản cũng có thể ngốn ngân sách không hề đơn giản như ta nghĩ. – Ảnh: Lessandra

Giai đoạn sau đó phần nào khiến tôi nhớ tới sự “lạnh lùng” của phim “Bằng chứng thép”, khi chúng tôi phải cân nhắc chi li ngân sách dự kiến cho từng hạng mục, chất liệu. Căn hộ ban đầu tưởng như quá nhỏ để hiện thực hóa những mộng mơ, không đủ chỗ để tôi thiết kế một góc riêng tập pilates, hay không gian gallery trưng bày những “tác phẩm tay mơ” của ông xã. Thế nhưng, cũng chính từng ấy mét vuông, khi quy ra tiền cho sơn, gạch, gỗ lát sàn thì lại trở nên quá rộng, khiến vợ chồng tôi không thiếu những phút giây xây xẩm mặt mày.

Thế nhưng giờ nghĩ lại, tôi thấy bản thân quả thực sáng suốt khi chủ động đối mặt thẳng thắn với vấn đề tài chính ngay trong giai đoạn đầu tiên, trước khi triển khai bất cứ ý tưởng nào. Nhìn sang câu chuyện xây nhà của bạn bè, đồng nghiệp, tôi nhận thấy có một số trường hợp vì chủ nhà “ngại” nói chuyện tiền nong trước, nên sau này càng dễ phát sinh các vấn đề bất đồng, vừa lãng phí thời gian, vừa ức chế tâm lý. Còn từ câu chuyện của chính gia đình mình, tôi nghiệm ra rằng, chính người kiến trúc sư có cái nhìn tôn trọng với ngân sách của gia chủ sẽ là người dễ “tâm đầu ý hợp” với mình nhất, giống như trong phim chức nghiệp của TVB, nam nữ chính nếu có chung quan điểm về tiền bạc thường sẽ dễ bề phát triển tình cảm sau này.

Phần tiếp theo biến thành phim cung đấu “một mất một còn”

Những tưởng đã qua giai đoạn đầu lạnh lùng khó khăn thì tôi sẽ được bước vào giai đoạn phim “ngọt sủng” nhưng thực tế thì vợ chồng tôi lại được trải nghiệm cảm giác của các vị hoàng đế trong phim cung đấu: mỹ nữ nào cũng muốn nhưng rồi chỉ được chọn một vài người mà thôi. Tất cả cũng chỉ tại Pinterest và những tấm ảnh khiến tôi quên mất rằng mình không sở hữu một căn nhà rộng như Tử Cấm Thành, cũng không có số dư tài khoản ngân hàng dài như một tờ tấu thư. Thế nên sau đó, tôi lại phải “xuyên không” về với hiện thực, với những thông số cụ thể về diện tích, bố cục, cũng như nhu cầu và thói quen sinh hoạt của từng thành viên, để nói lời tạm biệt với những lựa chọn không thực tế.

Bản thân tôi cũng là người làm việc trong ngành truyền thông, cũng không ít lần than ngắn thở dài vì những yêu cầu đòi hỏi oái oăm của những vị khách hàng “cái gì cũng muốn”. Cho đến khi chính bản thân mình đứng vào vị trí khách hàng thì tôi mới giật mình nhận ra chính tôi cũng “khó chiều” và tham lam không kém: vừa muốn không gian phải thật sáng, nhưng lại phải cách nhiệt tốt; vừa muốn có chỗ phơi quần áo, vừa muốn có chỗ cho con chơi. Hẳn là kiến trúc sư nhà tôi có khả năng che giấu cảm xúc cực tốt mới không gục ngã trước những đòi hỏi bất hợp lý này. Ngược lại, bạn ấy kiên nhẫn chờ tôi cân nhắc các tiêu chí cần ưu tiên và đưa ra quyết định cuối cùng rồi mới ghi chú lại trước khi thực hiện bản vẽ.

                Trong một không gian hạn chế, mọi centimet vuông đều cần được cân nhắc lựa chọn giữa công năng và thẩm mỹ                                                                                                                                Ảnh: Nordic Design

Nếu để chia sẻ về kinh nghiệm sắp xếp thứ tự ưu tiên khi lên kế hoạch thiết kế nhà cửa, nhất là với dạng căn hộ chung cư, tôi khuyên bạn hãy đặt mình vào vai một vị hoàng đế: hậu cung muôn ngàn giai lệ, nhưng chỉ được chọn duy nhất một hoàng hậu. Người công dung ngôn hạnh thì có khi lại không có gia thế hiển hách, người giỏi đàn ca sáo nhị có khi lại không biết đọc tứ thư ngũ kinh. Thôi thì, hãy cứ coi kiến trúc sư nhà bạn như một vị đại thần đang cùng chọn hoàng hậu với mình, dù tán hươu tán vượn đến đâu rồi cũng phải nhìn về thực tế: được cái này sẽ mất cái khác, ưu tiên thẩm mỹ thì sẽ phải hy sinh ít nhiều công năng, ngân sách giảm đi thì chất liệu có thể sẽ không được hoàn hảo.

Sau khi bàn bạc thống nhất với chồng, cuối cùng tôi cũng đã chọn được “hoàng hậu” cho mình. Chúng tôi thống nhất rằng ánh sáng tự nhiên không chỉ tốt cho tinh thần của người lớn, mà còn rất thiết yếu với tuổi thơ của cô con gái đầu lòng. Vì thế, hai vợ chồng ưu tiên thiết kế không gian không gian phòng khách rộng mở để đón nắng nhiều hơn, dù điều đó đồng nghĩa với việc chúng tôi có thể sẽ tốn kha khá tiền điện cho điều hòa vào mùa hè. Kiến trúc sư biết chúng tôi muốn ưu tiên cho bé, nên cũng gợi ý sử dụng không gian ban công làm khu vực phơi đồ, vì quần áo trẻ em nên được giặt tay và phơi gió tự nhiên. Sau này khi bé đủ lớn, ban công có thể được cải tạo lại để trở thành một khoảng sân thiên nhiên an toàn và rộng mở hơn.

“Sống chung với mẹ chồng”, phiên bản “từ mình làm khó mình”

Có thể bạn nghĩ rằng vợ chồng tôi ra ở riêng thì sẽ không gặp phải tình cảnh mâu thuẫn thế hệ, chúng tôi được tự do lựa chọn phong cách nội thất mà mình yêu thích. Nhưng thực tế, tôi lại tự rước về rất nhiều “mẹ chồng online” và tự làm khó chính mình, cũng như làm khó kiến trúc sư của chúng tôi.

Cả hai vợ chồng tôi đều từng là du học sinh châu Âu, đều hâm mộ phong cách tối giản, hiện đại của kiến trúc Bắc Âu. Nhưng có một thời gian trước khi chọn căn hộ, tôi còn hay lên mạng tham khảo một số hình ảnh từ các hội nhóm với hy vọng có hình dung thực tế hơn khi đưa phong cách này về Việt Nam. Kết quả là gu thẩm mỹ của tôi bỗng dưng bị pha tạp, phòng khách thì thích kiểu Scandinavi nhưng góc bếp lại thấy pha chút kiểu Nhật cũng hay hay. Các anh các chị trong hội nhóm cũng nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm, nào là tủ quần áo không nên làm cánh trượt, gương nhà tắm nên lắp đèn song song v.v… Tôi gật gù nghe thấy cái gì cũng chí lý, cái gì cũng hợp tình, mà không hề biết bản thân đang chuẩn bị lâm vào cảnh “đẽo cày giữa đường”.

Thiết kế phòng khách kiểu Scandinavi được rất nhiều người yêu thích, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp với lối sống của người Việt                                                                                                              Ảnh: Lazy Loft

Phong cách nhà bếp kiểu Nhật vô cùng tối giản và gọn gàng, nhưng lại “kén” vật liệu và khó kết hợp với nội thất hiện đại – Ảnh: WIRED

Mối quan hệ giữa chủ căn hộ và kiến trúc sư rất dễ lâm vào dạng mâu thuẫn “mẹ chồng – nàng dâu”, mà tất nhiên là tôi phải thừa nhận rằng chính mình đã đóng vai bà mẹ chồng khó tính. Càng vào lúc chuẩn bị thi công, tôi càng dễ bị hấp dẫn bởi những ý tưởng mới, những chi tiết mới, biến căn hộ tối giản như dự định ban đầu thành một “studio” thập cẩm rườm rà. Cũng may mắn rằng, kiến trúc sư của tôi có bản lĩnh khá vững, dám “cãi” khách, hay nói đúng hơn là dám thẳng thắn bày tỏ quan điểm chuyên môn thay vì im lặng chiều khách và từ bỏ tác phẩm tâm huyết của mình.

Vậy nên, nếu bạn cũng chuẩn bị thiết kế căn hộ mới cùng kiến trúc sư, tôi thật lòng khuyên bạn rằng nếu có hóa thân thành một bà “mẹ chồng”, hãy sắm vai một bà mẹ chồng biết tiết chế, biết lắng nghe. Bạn có thể tham khảo hình ảnh và kinh nghiệm từ khắp mọi nơi, nhưng cuối cùng hãy nhớ rằng, căn nhà này là nhà của bạn, của gia đình bạn, chứ không phải là một địa điểm tham quan công cộng nên không cần tham khảo hay thuận theo quan điểm của quá nhiều người không liên quan.

Kiến trúc sư ơi, mình đi đâu thế?

Không chỉ là phim, mà có những lúc, hành trình hoàn thiện căn nhà của vợ chồng tôi lại diễn biến như một chương trình truyền hình thực tế, thậm chí là kiểu truyền hình thực tế dành cho thiếu nhi với một vạn câu hỏi vì sao: “Tại sao lại dùng rèm màu này nhỉ?”, “Tại sao bộ ghế sofa lại sắp xếp như thế này thay vì quay vào nhau?”. Tuy nhiên, chính giai đoạn “ngây ngô” này lại là lúc vợ chồng tôi có sự kết nối cởi mở nhất với kiến trúc sư. 

Ban đầu nó chỉ là những câu hỏi mà vợ chồng chúng tôi tự hỏi nhau khi nhận được bản thiết kế, như thể có một sự ngại ngùng nào đó khiến chúng tôi không gửi nó đến đúng đối tượng mà mình tìm kiếm câu trả lời. Nhưng rồi, xét cho cùng, chúng tôi nhận ra rằng khi đôi khi cần cho phép bản thân đóng vai như những đứa trẻ, chúng tôi có thể đưa ra những thắc mắc của mình và chờ đợi lời giải thích của người dẫn đường. Nên nhớ, thắc mắc không đồng nghĩa với chê bai. Bạn đặt ra câu hỏi, để chính bạn cũng “trưởng thành” hơn trên hành trình kiến trúc và đồng hành với người mà bạn gửi trao tổ ấm của mình.

Như đã tâm sự ở trên, tôi là người làm trong lĩnh vực truyền thông. Tôi đã thuộc lòng công thức câu hỏi 5W + 1H: Ai, Cái gì, Ở đâu, Bao giờ, Tại sao, Như thế nào. Hóa ra đến khi làm nhà, gia chủ cũng có thể áp dụng công thức này để có sự kết nối thông suốt, không chỉ với kiến trúc sư mà còn với đội ngũ thi công. Ai phụ trách phần này? (Bạn nên nhớ tên những người phụ trách chính, đừng chỉ gọi chung chung bằng chức vụ hay “anh thợ” này, “chú thợ” nọ). Chất liệu này là chất liệu gì? Nguồn gốc của các vật liệu, thiết bị là từ đâu, hàng nhập khẩu hay hàng nội địa?  Thời gian thi công dự kiến là bao lâu, khu vực nào sẽ làm trước, phần nào sẽ làm sau? Tại sao khi thi công thực tế lại có phần khác với trong bản dựng 3D? Sau khi hoàn thiện, vợ chồng tôi phải làm thế nào để giữ sơn bền màu, sàn lâu hỏng v.v..?

Nhiều người cứ sợ chính những câu hỏi này sẽ biến mình thành một chủ nhà khó tính, nhưng tôi lại cảm thấy rằng việc tự đặt ra các câu hỏi sẽ giúp bản thân có được hình dung cụ thể và chi tiết hơn về ngôi nhà mơ ước, từ đó dễ dàng đưa ra “đề bài” cho đội ngũ thiết kế – thi công. Đồng thời, tôi cũng thấu hiểu hơn những khó khăn và nỗi niềm của họ trong quá trình hoàn thiện căn nhà. Cũng chính nhờ những cuộc “phỏng vấn” này, vợ chồng tôi cũng không rơi vào thế bị động, có thể chuẩn bị kế hoạch chu đáo hơn cho từng giai đoạn sơn sửa và hỗ trợ đội ngũ thi công kịp thời khi có vấn đề phát sinh.

Kết thúc như phim siêu anh hùng

Tuy không xem nhiều phim siêu anh hùng nhưng tôi biết chúng đều có kết thúc giống nhau: thế giới sẽ được giải cứu! Sau 7749 kiếp nạn, siêu anh hùng vẫn luôn là người mà các nhân vật quần chúng trong phim có thể tin tưởng, và vầng dương sẽ luôn tỏa sáng. Ít nhất thì “bộ phim” làm nhà của chúng tôi cũng có kết thúc tương tự như vậy, sau hàng loạt những khó khăn và thách thức mà vợ chồng tôi tưởng sẽ không thể vượt qua.

Giống như chuyện “cưới đúng người, cuộc sống sẽ nở hoa”, thì “chọn đúng kiến trúc sư, mái nhà sẽ thuận hòa yên ấm”. Tôi, từ một vị chủ nhà đầy lo âu và đôi khi hơi tham lam khó tính, đã học được cách thả lỏng, giống như một nhân vật phụ trong phim siêu anh hùng, trao gửi niềm tin cho người thực sự nắm sức mạnh của kiến trúc trong tay. Thay vì hoảng loạn không biết màu sơn này khi dùng trong thực tế sẽ trông ra sao, bàn ghế kia sẽ sắp xếp như thế nào, tôi yên tâm để người có chuyên môn phụ trách.

                   Một căn hộ đẹp phản ánh niềm tin và sự thấu hiểu giữa gia chủ với đội ngũ kiến trúc sư. – Ảnh: The Rug Maker

Vậy cho nên, đến ngày nghiệm thu, tôi cũng tưởng như vợ chồng mình bước vào một cảnh phim quay chậm, nhạc hùng tráng nổi lên, kiến trúc sư của tôi đứng bên cửa sổ ngược nắng, tấm rèm bay phấp phới như áo choàng của người hùng giấu mặt. Chúng tôi có thể thở phào nhẹ nhõm vì bến đỗ bình yên của mình đã được hoàn thiện, còn “siêu anh hùng” kia lại chuẩn bị bay đi và thực hiện sứ mệnh với gia đình may mắn tiếp theo.