Sự hòa quyện giữa hiện đại và truyền thống tạo nên kiến trúc và cảnh quan đô thị vị nhân sinh
Nguyễn Thiên Ngân
April 16, 2025
12 phút đọc
Đã thêm dự án vào danh sách yêu thích
Xem ngay







Nhiều loại hình đô thị được tạo nên từ sự kết hợp hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, trong đó có đô thị vị nhân sinh. Tuy nhiên, mô hình đô thị “tập trung vào con người” lại có nhiều điểm đặc biệt riêng, trở thành xu hướng của thế giới. Kiến trúc của đô thị vị nhân sinh được cân bằng giữa tiện nghi công nghệ và giá trị văn hóa, tạo nên không gian sống hài hòa, bền vững. Bài viết từ Living Connection sẽ cùng bạn tìm hiểu sự đặc trưng này ngay sau đây.
Dấu ấn kiến trúc trong đô thị
Kiến trúc là biểu tượng của sự phát triển đô thị, vừa phản ánh tiến bộ công nghệ vừa lưu giữ ký ức văn hóa của vùng đất đó.
Đầu tiên, kiến trúc hiện đại sử dụng công nghệ tiên tiến để đáp ứng nhu cầu sống ngày càng cao. Các tòa nhà chọc trời như Landmark 81 (TP.HCM) với 81 tầng, kính cách nhiệt và hệ thống quản lý thông minh, hay Marina Bay Sands (Singapore) với hồ bơi vô cực trên cao, là minh chứng cho sự tiện nghi và sang trọng của thời đại mới. Theo báo cáo của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới (WGBC), các tòa nhà hiện đại tiết kiệm 30-50% năng lượng so với thiết kế cũ nhờ vật liệu như kính Low-E và thép tái chế. Chúng không chỉ là nơi ở mà còn là biểu tượng kinh tế, thu hút đầu tư và nâng tầm vị thế đô thị.
Ngược lại, kiến trúc truyền thống bảo tồn văn hóa và lịch sử, mang lại cảm giác thân thuộc giữa nhịp sống hối hả. Nhà cổ Hội An với mái ngói âm dương, cột gỗ lim và sân gạch đỏ lưu giữ nét đẹp Việt Nam từ thế kỷ 17, được UNESCO công nhận Di sản Văn hóa Thế giới năm 1999. Tương tự, làng gốm Bát Tràng (Hà Nội) với lò nung thủ công và nhà rường cổ là không gian sống động, nơi nghệ nhân truyền nghề qua nhiều thế hệ. Những công trình này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn là “cầu nối” giữa quá khứ và hiện tại, giúp cư dân đô thị không quên cội nguồn.
Trong đô thị vị nhân sinh, sự kết hợp giữa hiện đại và truyền thống không tập trung vào hiệu quả kinh tế hoặc vẻ ngoài hào nhoáng mà hướng về con người, cả vật chất lẫn tinh thần. Ví dụ, trên thế giới, Nhà thờ Sagrada Família (Barcelona, Tây Ban Nha) kết hợp kiến trúc Gothic truyền thống với phong cách hiện đại hữu cơ. Tòa nhà One Angel Square (Manchester, Anh) kết hợp kiến trúc bền vững (mái kính cong, hệ thống năng lượng tái tạo) với phong cách công nghiệp truyền thống Anh.
Hơn nữa, đô thị vị nhân sinh không chạy theo hiện đại hóa một chiều hay bảo thủ với truyền thống, mà tạo ra không gian sống hài hòa, nơi cư dân cảm nhận được cả sự tiến bộ và văn hóa dân tộc. Điều này đòi hỏi quy hoạch thông minh, từ việc chọn vật liệu đến bố trí không gian. Trong thời điểm hiện tại ở Việt Nam, việc kết hợp này còn gặp khó khăn do thiếu quy hoạch đồng bộ và áp lực phát triển kinh tế. Chúng ta cần nhiều giải pháp đa chiều để biến “giấc mơ” này thành sự thật.
Cảnh quan đô thị - yếu tố gắn kết con người với thiên nhiên và văn hoá
Cảnh quan đô thị là cầu nối giữa con người, thiên nhiên và văn hóa, tạo nên chất lượng sống vượt trội. Cảnh quan không chỉ có nhiệm vụ làm đẹp cho đô thị mà còn đóng vai trò như một phương tiện giúp cư dân cải thiện sức khỏe, giảm căng thẳng và tăng gắn kết xã hội. Theo nghiên cứu của Đại học Exeter (2018), người sống gần không gian xanh giảm 20% nguy cơ bệnh tim mạch. Đặc biệt, cảnh quan trong đô thị vị nhân sinh nổi bật bởi không gian sống động, bền vững và phản ánh bản sắc địa phương.
Các yếu tố quan trọng tạo nên cảnh quan trong đô thị vị nhân sinh, bao gồm:
- Không gian công cộng thân thiện: Là nơi cư dân tụ tập, thư giãn và trò chuyện. Ghế ngồi linh hoạt, sân chơi, bàn cờ, khu vực picnic, khu vực sự kiện, không gian đa năng, dụng cụ tập thể dục,… đều là các công cụ thúc đẩy sự giao lưu. Mọi thiết kế trong bố cục chung đều hướng đến mục đích giúp tăng sự tương tác giữa người với người. Công viên Bryant (New York) hay công viên Grand Park (TP.HCM) là những dẫn chứng sống động.
- Khả năng tiếp cận dễ dàng: Đảm bảo tất cả mọi người từ trẻ em đến người khuyết tật hay người già đều sử dụng được. Yếu tố cần có: Đường rộng, bảng chỉ dẫn, khu vực nghỉ chân, thiết kế nhiều lối đi đa dạng. Công viên Stanley (Vancouver) có lối đi dốc nhẹ, tay vịn nổi tiếng là nơi lý tưởng để bất cứ ai cũng có thể đến.
- Tính bền vững về môi trường: Ưu tiên sử dụng các giải pháp xanh như sử dụng vật liệu tái chế, năng lượng tái tạo, hệ thống thu gom nước mưa, mái nhà xanh,… cùng với số lượng lớn cây bản địa. Gardens by the Bay (Singapore) là địa danh nổi bật trong khu vực bởi cảnh đẹp và tính bền vững thông qua nhiều công nghệ xanh hiện đại. Tổng mức tiêu thụ năng lượng tại Gardens by the Bay thấp hơn khoảng 30% so với một tòa nhà quy mô tương đương sử dụng công nghệ làm mát truyền thống.
- Phản ánh bản sắc văn hóa: Tôn vinh lịch sử và văn hóa vùng miền qua cách bố trí cảnh quan, bao gồm: Tượng, các hoạ tiết và thiết kế truyền thống, không gian tổ chức lễ hội,… Ở nước ta, dù ở giữa lòng thủ đô, Phố cổ Hà Nội vẫn giữ lại giếng nước, cây đa làm điểm nhấn lịch sử một thời.
- Đảm bảo an toàn: An ninh được đề cao thông qua các giải pháp chiếu sáng tốt (đèn năng lượng), tầm nhìn thoáng, camera giám sát,… Tại thủ đô, công viên Hòa Bình (Hà Nội) trang bị hệ thống đèn LED rộng khắp và camera để đảm bảo an toàn cho người dân.
- Kết nối với thiên nhiên: Mang cây xanh, hồ nước vào giữa lòng đô thị và tận dụng các dòng sông tự nhiên trong thành phố. Cần có cây đa tầng, đường đi dạo, đường đạp xe, hồ nước có rào bảo vệ,… Ở thủ đô xứ sở Kim Chi, sông Cheonggyecheon được khôi phục sau thời gian suy thoái nặng nề đã giúp nhiệt độ Seoul giảm 3°C.
Nghệ thuật công cộng - điểm nhấn văn hóa trong đô thị
Nghệ thuật công cộng giúp đô thị trở nên sống động, kết nối con người với văn hóa và lịch sử. Trong đô thị vị nhân sinh, nghệ thuật công cộng được sử dụng để kể câu chuyện địa phương, khơi dậy tự hào dân tộc, cũng như tăng tính gắn kết.
Khía cạnh này được thể hiện qua những yếu tố như:
- Tượng, tác phẩm điêu khắc. Ví dụ: Tượng Nữ thần Tự do (New York, Mỹ). Tượng Lý Thái Tổ (Hà Nội, Việt Nam),…
- Triển lãm, lễ hội. Ví dụ: The Gates (New York, 2005) với 7.500 cổng vải cam tại Central Park, thu hút 4 triệu người tham quan trong 16 ngày. Lễ hội đèn lồng (Huế, Việt Nam) tái hiện truyền thống qua đèn nghệ thuật,…
- Biểu diễn nghệ thuật đường phố. Ví dụ: Covent Garden (London, Anh) với các buổi biểu diễn tự do hàng ngày, phản ánh văn hóa Anh qua âm nhạc cổ điển. Phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM) thường xuyên diễn ra các hoạt động của nhóm trẻ như hát, nhảy, múa lân,…
- Nghệ thuật ánh sáng. Ví dụ: Vivid Sydney (Úc) biến Nhà hát Opera thành tác phẩm canvas ánh sáng, thu hút 2,3 triệu khách/năm. Việt Nam cũng có nhiều lễ hội ánh sáng chẳng hạn như “Rực rỡ Thăng Long” (2024) nhưng thường diễn ra với thời gian ngắn và trong các dịp đặc biệt.
- Các tác phẩm công cộng mời gọi tương tác. Ví dụ: Cloud Gate (Chicago, Mỹ) – khối thép hình đậu phản chiếu người xem, thu hút 10 triệu lượt khách/năm. The Rain Room (London, New York,…) với “cơn mưa nhân tạo” có cảm biến ngừng mưa khi người bước vào. The Swing (Houston, Mỹ) với khán giả ngồi xích đu, đung đưa tạo ánh sáng và âm thanh thay đổi theo nhịp,…
- Dự án của cư dân cùng chung tay tạo ra. Ví dụ: Favela Painting (Rio, Brazil) – cư dân vẽ tường khu ổ chuột, biến khu vực thành điểm du lịch. Vườn nghệ thuật tại Đà Nẵng với cây xanh và tượng từ vật liệu tái chế do dân địa phương làm.
- …
Đài tưởng niệm - ký ức lịch sử trong đô thị hiện đại
Đài tưởng niệm là nơi lưu giữ ký ức, kết nối quá khứ với hiện tại trong không gian đô thị. Đây là không gian tưởng nhớ, giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn và là điểm kết nối cộng đồng. Không dừng lại ở đó, những khu vực này còn diễn ra các sự kiện định kỳ thu hút người dân và khách tham quan để lịch sử không bao giờ ngủ quên. Không chỉ ở những địa danh mang tính chất lịch sử, trong đô thị cũng cần những đài tưởng niệm với quy mô nhỏ hơn cùng với sự kiện thường xuyên cho dân cư trong khu vực.
Những đài tưởng niệm nổi tiếng trên thế giới có thể kể đến như: Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam (Washington D.C., Mỹ) với bức tường khắc tên 58.318 liệt sĩ; Đài Tưởng niệm Holocaust (Berlin, Đức) tưởng niệm 6 triệu nạn nhân Do Thái; Đài Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima (Hiroshima, Nhật Bản) tưởng niệm 140.000 nạn nhân bom nguyên tử 1945; Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (Hà Nội) tưởng niệm vị Lãnh tụ đại tài của dân tộc; Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tưởng niệm chiến thắng oanh liệt năm 1954,…
Tóm lại, sự phối hợp giữa hiện đại và truyền thống của kiến trúc và cảnh quan tạo nên sự tiện nghi và bền vững. Việc đặt con người làm trung tâm, cân bằng giữa tiến bộ và bản sắc góp phần tạo nên những vùng đất đáng sống. Và tất nhiên, những khu đô thị mới góp phần không nhỏ vào hành trình kiến tạo các thành phố “vị nhân sinh”.
Hiểu rõ điều đó, Văn Phú – Invest bằng sự chuyên tâm và thấu cảm, đã và đang không ngừng kiến tạo nên những đô thị vị nhân sinh, nơi hạnh phúc và sự thịnh vượng bền vững của con người được đặt ở vị trí trung tâm. Thông qua thiết kế kiến trúc hài hòa cùng cảnh quan gần gũi với thiên nhiên, mỗi dự án là một nỗ lực chân thành để kết nối con người với cộng đồng, với bản sắc và với chính giá trị sống đích thực.
Có thể bạn quan tâm:
#Tags:








