NÂNG NIU GIÁC QUAN TRONG TỔ ẤM

Không phải ai cũng may mắn sở hữu một một trang viên đầy đủ cả “vườn cây – ao cá” ngay giữa chốn thị thành, nhưng chỉ cần một chút điểm nhấn nho nhỏ gợi nhắc về thiên nhiên trong phố thị, thì ngôi nhà của chúng ta không chỉ đẹp mắt, sinh động hơn, mà mọi giác quan của ta đều được nâng niu, và những ngày tháng sinh hoạt trong không gian tuy có thể khiêm tốn này sẽ thực sự trở thành một trải nghiệm sống toàn diện. 

Sự xa xỉ đích thực

Khi xem ảnh hoặc video tham quan nhà cửa của những người nổi tiếng hay giàu có, thứ bạn ngưỡng mộ nhất thường là gì? Có lẽ thứ khiến chúng ta ao ước nhất không phải là một dàn loa âm thanh stereo bốn chiều hiện đại, cũng không phải là cặp bình sứ cổ có niên đại hàng trăm năm, mà đôi khi chỉ là một khoảnh sân rợp bóng cây, hay một hồ cá Koi đẹp mắt. Càng sống sâu trong không gian phố thị, nơi diện tích nhà ở càng khiêm tốn, thời gian càng hạn hẹp, thì các yếu tố thiên nhiên trong tổ ấm lại càng là thứ xa xỉ đáng khát khao hơn.

Vừa có không gian cho cây xanh, vừa có hồ cá trong nhà chính là hai yếu tố lý tưởng nhất giúp tạo không gian thư giãn cho cuộc sống                                                                                              hàng ngày. – Ảnh: Happy Nest

Có lẽ bản chất của con người chúng ta vốn là thế, dù có phụ thuộc vào máy móc hiện đại đến đâu, dù có bận rộn với nhịp sống thành thị đến đâu, thì chúng ta vẫn luôn có bản năng hướng về thiên nhiên, tìm kiếm những tín hiệu của thiên nhiên dù chỉ là qua một nhành lá ngoài ban công hay một bể cá cảnh tí hon đặt trên bàn làm việc. Những yếu tố ấy không chỉ xoa dịu một trí óc đang căng thẳng, vỗ về một trái tim đang muộn phiền, mà còn nâng niu mọi giác quan của cơ thể đang mỏi mệt. Có thể ta không sở hữu một căn biệt thự giữa khu đất vàng, cũng không phải đang sống ở penthouse hạng sang ngạo nghễ nhìn xuống dòng đời tấp nập, nhưng chỉ cần đầu tư một thác nước tiểu cảnh trong phòng khách, hay một giàn hoa giấy ngoài ban công, ta có thể thấy cuộc đời mình trọn vẹn hơn, hạnh phúc hơn, thịnh vượng đủ đầy hơn. 

Tự tạo ra dòng chảy cho sự sống

Người xưa vẫn luôn gắn liền vẻ đẹp của dòng nước với sự giàu sang phú quý của gia chủ, bằng những câu nói như “đường tiền tụ thủy” (trước nhà có nước thì mang lại phúc khí) hoặc “thủy quản tài lộc” (có nước là có tiền tài). Điều ấy hẳn cũng dễ hiểu, bởi thường chỉ có những gia đình khá giả, diện tích nhà rộng rãi thì mới có điều kiện lắp đặt bể cá, hay sang hơn nữa là một hồ cá cảnh trong sân hay ngay tại vị trí giếng trời. Nuôi cá là một trong những thú vui xa hoa nhất, tốn kém cả về mặt kinh phí lẫn công sức, nhưng thành quả đạt được cũng khó có gì sánh bằng. Không một bức tranh hay một tác phẩm điêu khắc nào có thể tạo ra được hiệu ứng thị giác mãn nhãn bằng một hồ cá sống động, với những chú cá cảnh bơi lội uyển chuyển ung dung dưới làn nước. Hãy thử tưởng tượng, sau một ngày dài phải làm việc với màn hình điện tử, ta được thả lỏng ánh nhìn xuống mặt nước, thả trôi tâm trí theo những cặp vây xinh đủ sắc màu. Dù là hồ cá chép ngoài trời, hay chỉ là một bể cá mini trong phòng khách, ta cũng nhờ đó mà tạo dựng được một không gian thiền rất riêng, rất hiệu nghiệm trong chính tổ ấm của mình.

Bể cá cảnh vừa khiến không gian trong nhà sang trọng hơn, vừa giúp tạo điểm nhấn chuyển động thị giác cho kiến trúc tĩnh.                                                                                                               –  Ảnh: Xây Dựng Kiến Xanh

Không phải ai cũng “hữu duyên” nuôi cá, nhưng để tạo ra một mạch “tụ thủy” trong nhà thì lại dễ dàng hơn với những phương án khác như hồ tiểu cảnh, thác nước mini, kích thước có thể chỉ cần nằm vừa một ô gạch. Hiệu ứng thị giác của những thiết kế này có thể không quá sống động, ấn tượng như bể cá, nhưng nó vẫn là một bản nhạc bất tận chiều chuộng thính giác giữa khung cảnh bộn bề. Chỉ cần bước vào nhà, nghe thấy tiếng róc rách chảy từ thác nước tiểu cảnh, ta có thể quên đi nào còi xe, nào chuông báo điện thoại. Tiếng nước chảy đôi khi khiến ta như được chìm vào một ký ức từ chuyến dã ngoại thời thanh xuân, nơi những muộn phiền được rửa trôi và những hy vọng tốt lành đang dần được bồi đắp. Những cuộc trò chuyện trong nhà dường như cũng dịu lại, chẳng ai nỡ to tiếng với ai kẻo át mất tiếng nhạc nước êm tai, réo rắt chảy như một lời ru vỗ về mọi ngóc ngách mà thanh âm ấy chạm tới.

Không chỉ “hạ hỏa” cho tâm hồn, mà một hồ tiểu cảnh, một thác nước mini hay một bể cá nhỏ cũng phần nào giúp điều hòa nhiệt độ cho những khối kiến trúc bê tông đô thị. Dù trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm phải phụ thuộc vào máy lạnh 24/7, hay những ngày hanh khô chuyển mùa, chính dòng nước tưởng như chỉ phục vụ mục đích trang trí này lại giúp không khí trong nhà dịu lại, mát mẻ hơn. Với những căn nhà mặt đất có điều kiện làm hồ tiểu cảnh ở khu vực giếng trời, độ ẩm từ đây có thể lan tỏa và phân tán ra khắp các tầng, tạo ra một cảm giác vô cùng dễ chịu. 

Tất nhiên, có không ít gia chủ khi mới xây nhà cũng đặt nhiều kỳ vọng vào các bể cá bề thế hay những hồ tiểu cảnh công phu, nhưng quá trình bảo trì, bảo dưỡng, vệ sinh lại quá cầu kỳ, tốn kém, chỉ cần không thay nước đúng hạn thì rất nhiều rắc rối sẽ phát sinh liền sau đó. Kể cả nếu bạn không nuôi cá mà chỉ làm hồ nước tiểu cảnh, thác nước nhân tạo, thì vẫn cần phải có lịch trình vệ sinh đều đặn, đặc biệt tránh để bọ gậy xuất hiện trong hồ. 

Đài phun nước hay thác nước mini có kích thước nhỏ, phù hợp đặt trong góc, vừa tạo hiệu ứng thị giác vừa tạo âm thanh thư giãn cho tổ                                                                    ấm có diện tích khiêm tốn. – Ảnh: Kiên Linh Việt Nam

Nói vậy nhưng không có nghĩa rằng chỉ có những “tỷ phú thời gian” mới có đặc quyền tận hưởng tiếng nước chảy hay ngắm cá bơi ngay trong tư gia của mình. Mỗi người một thói quen, một nhịp sống, mỗi gia chủ chỉ cần lựa chọn một thiết kế vừa đủ về mặt diện tích, vừa phù hợp về mặt chăm sóc, bảo trì thì đều có thể sở hữu “long mạch” trong tổ ấm riêng. Nếu nhà có diện tích nhỏ, hoặc sống trên chung cư, ta có thể tận dụng không gian ngoài ban công để đặt một con suối mini hay một hồ cá nhỏ. Nhà rộng nuôi cá to, nhà nhỏ nuôi cá bé, thậm chí tại các cửa hàng thủy sinh hiện nay còn bán nhiều loại sứa cảnh hay tép cảnh vừa lạ mắt lại vừa phù hợp với những bể nuôi tí hon trong nhà. 

“Nếu không muốn, người ta sẽ tìm lý do. Nếu muốn, người ta sẽ tìm cách.” Không gian khiêm tốn chưa bao giờ là một rào cản đối với những người thích nuôi cá, thích nghe tiếng nước chảy hay muốn có một kết nối giản dị nào đó với thiên nhiên. Nếu thay đổi góc nhìn, ta có thể coi bể cá hay hồ tiểu cảnh như một vách ngăn tự nhiên để phân chia không gian giữa phòng này và phòng khác. Kết hợp với hệ thống đèn được bố trí khéo léo, nguồn nước từ bể cá hay suối mini sẽ giúp phản chiếu ánh sáng, làm ngôi nhà của chúng ta như rộng rãi hơn, lung linh hơn. 

Tự ươm trồng bóng mát bên thềm

Xa xỉ không kém những hồ cá hay suối tiểu cảnh là vườn cây, là những thềm nhà rực rỡ hoa lá hay một mảnh sân thượng được chuyển đổi thành vườn rau hữu cơ giữa lòng đô thị. Xét về độ phổ biến thì cây cảnh là một lựa chọn thường gặp hơn bể cá hay các công trình thủy sinh trong nhà, điển hình như mỗi dịp Tết đến xuân về, gia đình nào cũng sắm thêm chậu quất cảnh, sang hơn chút thì một giò phong lan. Ngắm nhìn cây cối đâm chồi nảy lộc, ra hoa, kết trái không chỉ đem lại những thỏa mãn thị giác tức thời, mà còn khiến những hy vọng trong tiềm thức của ta nảy nở. Cây cối, hoa lá là những sứ giả của thiên nhiên khiến ta không ngừng trông chờ vào tương lai, vào ánh mặt trời sẽ chiếu xuống vào buổi bình minh sớm mai, vào một cơn mưa cuối mùa sẽ tưới mát cho vạn vật. 

Nhà ai may mắn có sân vườn, hay có ban công rộng, khéo chăm hoa lá thì tổ ấm không chỉ được tô điểm bởi sắc xanh của cây, sắc đỏ vàng của hoa mà còn có muôn màu rập rờn của những cánh bướm. Nếu sân đủ rộng, cây đủ cao, tiếng chim hót chuyền cành cũng là một thanh âm hạnh phúc chào đón bạn mỗi sớm thức dậy, không khác gì cảnh tượng trong truyện cổ tích. Vào mỗi buổi chiều hè oi ả, bóng mát của vườn cây đổ xuống vừa cản nắng cho không gian trong nhà, vừa buông xuống bản đồng ca xào xạc của những tán lá, lọc đi phần nào tiếng động cơ xe cộ, tiếng cục nóng điều hòa chạy rì rầm, tạo thành một khung cảnh an yên cả ở phần nhìn, phần nghe và phần nhiệt độ. 

Một khu vườn dù rộng rãi hay chỉ khiêm tốn trong vài mét vuông ban công cũng có thể là cả một gia tài đáng tự hào đối với những cư dân                                                                                            đô thị. – Ảnh: istockphoto

Nếu “mát tay” chăm cây cảnh, gia chủ còn được tận hưởng một bữa tiệc no nê cả về phần vị giác và khứu giác. Một chậu hoa nhài ngoài ban công, khi trổ bông sẽ tỏa hương ngào ngạt khắp phòng, hay một cây hương thảo chẳng những thơm mà còn có thể hái vào bếp nấu ăn, đun thành nước gội đầu như ngoài spa sang chảnh. Từ sau đại dịch COVID, nhiều gia đình đã tập tành trồng được không ít những loại cây mini vừa ngon miệng vừa ngon mắt, nào cà chua bi, chanh, ớt, nào dưa chuột, khế, su su v.v… Một khu vườn, một thú vui có động lực là “thành quả” thiết thực rõ ràng, nhưng đồng thời, cây trái trong nhà cũng là món quà cho sức khỏe cả về tinh thần lẫn thể chất. Cây cối cho ta thấm thía những quy luật bất biến của tự nhiên, để ta càng thêm biết ơn vì hiện tại, vì đặc quyền được sống, được hít thở không khí trong lành, được trân trọng những gì hiện hữu trước mắt bởi không gì là mãi mãi. 

Cây cảnh giống như một câu đố, ai giải được ngay thì thấy hay, ai chưa giải được thì cứ mãi loay hoay, trời không nắng mà lá đã vàng, tập tành làm vườn trên chung cư tầng cao mà vẫn nhiều sâu bệnh. Sân vườn rộng có cái nan giải của sân vườn rộng, chỉ riêng khoản tưới nước, tỉa cành, quét sân mỗi mùa cây thay lá cũng toát mồ hôi. Nhà nhỏ, nhà chung cư lại càng lắm thử thách hơn, trưng cây ra ngoài ban công thì khô như rang mà đưa vào trong nhà lại thiếu nắng, khó quang hợp. 

Nhưng xét cho cùng, sự sống và thiên nhiên luôn tự tìm được cách để thích nghi và sinh tồn, đến như xương rồng còn nở hoa được trên sa mạc, cỏ dại còn mọc được từ kẽ đá chân tường thì chẳng lẽ trong tổ ấm của chúng ta lại không tìm được một khoảnh xanh cho cây cảnh? Khó đến đâu, ta khắc phục đến đấy, trong nhà thiếu nắng thì ta chọn những cây ưa bóng râm như kim tiền, thiết mộc lan, tía tô cảnh; ngoài ban công chói lóa lại là nơi lý tưởng cho những loài ưa nắng như hoa dừa cạn, dạ yến thảo, sống đời, nha đam v.v… Đặc biệt với các ban công chung cư, những gia chủ lãng mạn có thể tham khảo trồng các loại hoa dây leo ưa nắng như hoa giấy, sử quân tử, thậm chí hoa thiên lý vừa thơm vừa… ngon miệng!

Có một không gian không phải ai cũng nghĩ tới đầu tiên khi chọn vị trí đặt cây cảnh, nhưng một khi đã được điểm tô sắc xanh này vào, ngay lập tức nó sẽ biến thành ốc đảo thư giãn trong những ngày bận rộn vì deadline: Nhà tắm. Hãy thử đặt một chậu cây thủy sinh nho nhỏ cạnh bồn rửa mặt, trước gương hay phía trên két nước, và bỗng dưng bạn thấy dường như mình đã biến một bức ảnh mình từng thấy trên Pinterest thành hiện thực, mà chẳng cần đầu tư quá nhiều vào nội thất hay những mảng màu phức tạp. Một số loại cây cảnh thân thuộc thực chất cũng có thể trồng theo phương pháp thủy sinh, như trầu bà, lưỡi hổ, cỏ đồng tiền, vừa dễ chăm mà lại biến một không gian tưởng như giản dị nhất trong nhà trở nên đáng tận hưởng.

Cây cảnh thủy sinh biến phòng tắm giản dị thành không gian thư giãn đích thực, gợi liên tưởng tới các spa và resort sang trọng.                                                                                                                      – Ảnh: istockphoto

Nhân nói đến yếu tố dễ chăm sóc, không kén ánh sáng, lại phù hợp cho những gia chủ bận rộn, trước nay ta thường chỉ gọi tên sen đá, nhưng nay những công dân phố thị khao khát được kết nối với thiên nhiên đã có thể tìm đến những bình rêu tiểu cảnh mini. Những mảng rêu từng bị lãng quên giờ lại được khéo léo sắp đặt trong những chiếc bình thủy tinh được bài trí tỉ mỉ, giống như một khu vườn, thậm chỉ một khu rừng hay cả một hệ sinh thái mini thu nhỏ trong bể kính. Việc chăm sóc tiểu cảnh rêu có chút kỳ công hơn so với sen đá, nhưng vẫn có thể tính là ở mức phù hợp cho người “không khéo làm nông”.  Cứ coi như, bình rêu ấy giống như một lời nhắc nhở, đừng mải mê công việc quá, mà hãy “kiếm cớ” ngơi tay khỏi bàn phím, ngơi mắt khỏi màn hình, cầm chiếc bình phun sương lên mà “làm mưa” cho khu vườn bí mật. 

Lời thì thầm của những vật liệu hữu cơ

Ngoài những lời mời trực tiếp, ta cũng có thể gửi trao những lời mời gián tiếp để vẫy gọi thiên nhiên bước vào tổ ấm của mình. Thiên nhiên xuất hiện trong mỗi căn nhà dưới bóng dáng của những vật liệu thân thuộc: những bộ bàn ghế bằng mây tre, những tác phẩm điêu khắc từ gỗ lũa, một mảng tường ốp đá v.v… Sự hiện diện này phần nào làm tổng thể phong cách kiến trúc trong nhà như mềm mại hơn, tự nhiên hơn, không quá xa cách với lối sống điền viên mà hiện thời ta chưa thể sở hữu ngay được.

Sử dụng vật liệu hữu cơ tức là ta chấp nhận sự không hoàn hảo của tự nhiên, là mặt vải bông có phần hơi thô xù, là chiếc bình gốm còn vẹn nguyên hơi thở của đất. Nhưng đây cũng chính là cách để ta giảm bớt cảm giác ngột ngạt và rập khuôn của những món đồ nội thất công nghiệp, không phải là những chiếc chân ghế sắt thẳng tắp hay lớp rèm bằng polyester mịn tưng bóng loáng dệt không lệch sợi nào. Giảm bớt đi những yếu tố hoàn hảo mang tính sắp đặt này, ta cũng cảm thấy cuộc sống dường như bớt áp lực đi, ta được ngôi nhà đón nhận là chính ta, được yêu, được ghét, được làm sai cho đến khi làm đúng.

                Một chiếc mành tre đơn giản cũng khiến không gian mềm mại và phảng phất hơi thở từ thiên nhiên. – Ảnh: istockphoto

Lựa chọn ưu ái vật liệu hữu cơ cũng không cần mang tính triệt để hay cực đoan, mà chỉ cần khéo léo đan cài với các nội thất sẵn có trong gia đình, kết hợp cả cái cũ và cái mới. Trong một không gian có nhiều thiết bị điện tử hiện đại, nào TV, máy tính, đồ gia dụng, ta đặt thêm một chiếc bàn bằng gỗ mộc tạo hình thô sơ. Nếu cửa sổ nhìn ra một khung cảnh đường phố quá ảm đạm, cô liêu, ta dùng một bức mành tre, vừa cản nắng, vừa gợi nhớ về ký ức xưa trong căn nhà quê hương ấm cúng. 

Lời mời luôn để ngỏ

Ngẫm lại, những chuyện sân vườn cây cỏ, chim chóc hoa lá tuy có thể là xa xỉ, nhưng tiếng gọi của thiên nhiên lại chẳng thực sự xa vời, miễn là chúng ta để ngỏ một lời mời để sự hiện diện của thiên nhiên bước chân vào tổ ấm của mình. Nhà nhỏ có vườn nhỏ, có những thú vui nho nhỏ, không chỉ để cho không gian sống nhìn đẹp mắt, đáng khoe hơn, mà còn để ta xích lại gần nhau hơn. Chăm cây, dọn hồ cá, lau những tấm rèm tre tuy có tốn công hơn một chút, nhưng chính trải nghiệm ấy cũng là để các thành viên trong gia đình hướng về nếp sống tỉ mỉ, hướng đến cái chân-thiện-mỹ trong tâm hồn mình. Có thể năm nay ta chưa kịp đưa con đi theo những hành trình lên rừng, xuống bể, nhưng thêm một chậu cảnh trong nhà, thêm một con suối mini róc rách nước chảy, bé cũng đã phần nào được đến gần hơn với thiên nhiên, và từ chính tổ ấm này, con được nuôi dưỡng tình yêu thương với thiên nhiên hùng vĩ.