PHẢI DỌN NHÀ MỚI RA KHÔNG KHÍ TẾT

Nhiều người vẫn thường đùa rằng, chuyện dọn dẹp nhà cửa chính là một trong những gánh nặng của ngày Tết. Nhưng cứ thử đón một cái Tết mà không có cảnh ông bà quét sân, bố mẹ lau nhà, con rửa cốc chén, chẳng phải không khí năm mới đã thiếu đi một phần hồn cốt rất quan trọng rồi hay sao? Chuyện dọn nhà đón Tết, muốn nặng nề mệt mỏi hay muốn phấn khởi vui tươi, đều là do góc nhìn ta đặt vào đó, do những tình cảm ta gửi gắm trong tổ ấm mà thành.

Dọn tới đâu, háo hức tới đấy

Từ xưa, người Việt ta đã có lệ dọn dẹp, sửa chữa nhà cửa từ tháng Chạp, có khi từ lúc chưa mua tấm vải may áo mới, chưa mua thịt lợn về gói bánh chưng thì những chuyện quét tước đã xong xuôi. Suốt cả một năm bận rộn bộn bề, chỉ đến khi thực sự ngơi tay để dọn sân, quét vườn, thì người ta mới thực sự nhận ra năm sắp hết, Tết sắp đến. Đối với trẻ con trong nhà, khi thấy những bộ bàn ghế được kê ra để lau bụi, đồ cũ trên gác xép bị bỏ đi, thì đấy chính là tín hiệu háo hức nhất để biết rằng kỳ nghỉ Tết sắp đến, mứt Tết sắp được bày ra, lì xì đỏ sắp được nhận.

  Cả gia đình cùng chung tay dọn dẹp nhà cửa chính là một trong những hình ảnh đoàn viên ấm áp nhất của nếp nhà Việt. – Ảnh: OCT

Người Việt nói riêng và người châu Á nói chung ít khi dùng lời nói để bày tỏ tình cảm, chúng ta thường dùng những hành động thiết thực nhất để chăm sóc cho những người yêu thương trong gia đình. Những người con sau một năm xa quê, việc đầu tiên họ làm khi trở về nhà có khi sẽ là bắc thang quét giúp mẹ cha những góc mạng nhện. Ông bà chờ các cháu về thăm, cũng phấn khởi dọn sạch căn phòng nhỏ, giặt bộ ga gối thật thơm để đón chào những vị khách nhí.

Từ những nguyên nhân sâu xa ấy, mà dọn nhà đón Tết vốn không phải là một gánh nặng. Đây là một truyền thống âm thầm giúp kết nối các thế hệ trong gia đình Việt, dù có thể trong những khúc nhạc Tết, những áng văn thơ chẳng mấy khi lãng mạn hóa công việc này. Nhưng xét cho cùng, ngày Tết chính là ngày để đoàn viên, chúng ta dọn dẹp nhà cửa cũng chính là để dành tặng một không gian sạch sẽ tinh tươm nhất cho những người mình nhớ nhung nhất.

Những công việc dọn dẹp đơn giản chính là cách ta dạy cho trẻ nhỏ hiểu về truyền thống đón Tết và chăm sóc cho gia đình. – Ảnh: VnTrip

Và cũng chính nhờ chuyện dọn dẹp, ta mới thấu hiểu được nhau hơn. Khi giúp cha mẹ dọn nhà, có thể chúng ta sẽ nhận ra tấm lưng của các cụ năm nay đã yếu hơn, không thể cúi xuống để quét sâu dưới gầm bàn, gầm ghế. Ngược lại, khi ông bà tới chơi, giúp các con lau dọn căn bếp, các cụ cũng âm thầm nhận ra năm qua con cái mình đã bận rộn tới nỗi chẳng mấy khi đụng đến chuyện nấu ăn. Mẹ giúp con dọn góc học tập, mới có thể nhận ra biết bao áp lực từ những chồng sách vở. Con giúp mẹ lau mặt tủ, và cả gia đình cũng ngỡ ngàng nhận ra em bé Tết năm nay đã cao hơn nhiều rồi.

Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi

Thói quen “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” không chỉ dựa trên quan niệm mê tín, coi vị mặn của muối là một điều tốt lành, dùng vôi để xua đuổi đi những điều không may mắn, mà còn xuất phát từ một nhu cầu rất thực tế: dùng vôi để sơn sửa, dọn nhà cuối năm. Khi xưa, người ta phải dùng tiền bạc tích cóp cả năm, sau khi đã trừ đi những khoản dự định sắm sửa cho năm mới, thì mới dư ra một chút để tân trang lại nhà cửa, sơn lại bức tường đã ố màu, lợp lại mái ngói đã có đôi ba chỗ dột. Sửa nhà cuối năm giống như một dự định giản dị để nâng cấp cuộc sống trước khi bước sang một trang mới với nhiều kỳ vọng tích cực hơn, gửi gắm những ước mơ về một năm mới an khang thịnh vượng.

Một mái nhà sạch sẽ, khang trang trước dịp Tết chính là nguyện vọng vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn, ấm no và thịnh vượng hơn.                                                                                                          Ảnh: Happy Nest

Chuyện quét dọn, trang trí cho tổ ấm để sẵn sàng đón khách trong mấy ngày Tết là điều hiển nhiên, nhưng với truyền thống người Việt xưa thì kế hoạch ấy còn vươn xa hơn thế. Những chuyện cưới gả, sinh con ngày xưa thường được người Việt tính toán theo phong thủy, xem trước năm nay là năm hợp tuổi, hợp làm ăn. Vậy nên vào những tháng giáp Tết, những gia đình Việt mới tranh thủ sửa phòng tân hôn để sang năm đón dâu quý, hoặc cũng có thể là tân trang lại phòng riêng của người con lớn trong nhà để năm tới tập trung thi tú tài.

Nếu để qua Tết, những guồng quay bận rộn mới bắt đầu, những việc sửa sang phòng ốc chưa kịp xong thì rất dễ dang dở. Thời tiết giáp Tết thường khô ráo, thuận tiện cho việc dọn dẹp, sơn sửa, thay vì để ra sau Tết vướng phải mùa ẩm nồm. Thế nên người Việt ta mới bảo nhau dọn nhà phải dọn trước Tết, kiêng quét rác hay đụng chuyện vôi vữa, đất cát vào đầu năm mới là vì thế.

Tống cựu, nghinh tân

Ngày Tết chúng ta hay có câu “Tống cựu, nghinh tân”, có nghĩa là tiễn biệt những cái cũ để đón chào những điều mới mẻ, tốt đẹp. Thật vậy, phải dọn dẹp nhà cửa, bỏ đi những món đồ cũ hỏng, không cần thiết, ta mới thực sự nhìn ra mình cần sắm sửa những thứ gì cho năm mới. Những cành đào, chậu quất khi được đặt trong một gian phòng thoáng đãng, sạch sẽ cũng mới có thể khoe ra hết vẻ đẹp của mùa xuân.

Nói đến thú chơi hoa xuân, ngoài hoa cúc vàng và hoa trạng nguyên đỏ, không thể không nhắc tới màu trắng thanh tao của những cánh hoa thủy tiên ngày Tết. Chơi hoa thủy tiên là một cuộc chơi của những người tỉ mỉ, kiên nhẫn, tự tay gọt củ, ngâm nước, điều chỉnh nhiệt độ, những mong nụ hoa sẽ hé nở đúng vào khoảnh khắc giao thừa mang đến những điều tốt lành. Ngày mùng Một đầu năm mà đón khách tới chơi nhà, ngắm đóa thủy tiên mới nở thì hãnh diện không gì bằng. Ở góc độ tâm linh, hoa thủy tiên nở đúng vào những giờ phút đầu tiên của năm mới chứng tỏ những tinh hoa của đất trời đã hội tụ và dự báo những thời vận may mắn. Nhưng hơn cả vậy, ở góc độ tâm lý, gia chủ cảm nhận được sự tự hào từ chính công sức của mình, ngay đầu năm đã có “thắng lợi” đầu tiên thì những tháng tiếp theo sẽ có thêm động lực để chinh phục những thử thách của năm mới.

           Sắc vàng kiêu hãnh mà thanh tao của hoa thủy tiên trở thành một điểm nhấn trên bàn tiếp khách ngày xuân của người Việt.                                                                                                                                            Ảnh: Dân Việt

Nếu như thủy tiên là loài hoa Tết của giới thị thành, thì một loại cây mộc mạc hơn, giản dị hơn vẫn âm thầm đồng hành với ngày Tết chốn làng quê, ấy là cây mùi già. Thuở xưa chưa có xà phòng, sữa tắm, những nồi nước mùi già vẫn là thứ ướp đẫm hương Tết vào mái tóc, làn da, khiến ai nấy trong nhà đều thơm tho, gột sạch mùi thức ăn sau bữa cỗ tất niên hay mùi vôi vữa sau khi sửa sang nhà cửa. Đồng thời, nước nấu từ mùi già còn được dùng để lau bàn thờ, lau bàn ghế gỗ, đưa hương thơm thanh tịnh dâng lên gia tiên, ướp cái gió nội hương đồng vào từng ngóc ngách trong nhà. Tinh dầu từ cây mùi già không chỉ thơm, giúp thư thái tâm hồn, mà phần nào còn có tác dụng sát khuẩn, ngăn ngừa cảm ốm. Thế nên tục tẩy trần bằng mùi già không chỉ là để xua đi những điều cũ kỹ, không may mắn, mà thực sự còn giúp cải thiện sức khỏe, để không khí trong nhà càng đầm ấm thêm.

Dùng nước thơm từ mùi già và các loại thảo mộc để lau bàn thờ, bát hương chính là tục lệ đón Tết của các gia đình Việt, thể hiện lòng                                                 thành kính với tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp, an lành. – Ảnh: Báo Đô Thị

Dọn tâm trí, “quét bụi” tâm hồn

Khi ngôi nhà được dọn dẹp sạch sẽ, tâm trí của chúng ta cũng vì đó mà nhẹ nhõm thảnh thơi hơn. Ngồi trong một căn phòng gọn gàng tinh tươm, tươi thắm màu của những bình hoa Tết, cùng hương thơm phảng phất của nước mùi già, ta cũng không muốn để đầu óc mình bị vướng bận khỏi những muộn phiền cũ. Đây chính là thời điểm “chuyện cũ mình bỏ qua”, nếu không thể gạt bỏ những mâu thuẫn, hiềm khích vụn vặn không đáng có, thì “căn nhà” trong tâm trí ta làm sao sẵn sàng đón những niềm vui mới?

Vậy mới nói, khi tâm trạng cận Tết bộn bề, ta chẳng biết phải bắt đầu từ việc gì, thì cứ xắn tay áo lên dọn nhà, biết đâu chính trong lúc đắm chìm trong việc lau dọn, tiềm thức lại bất ngờ đưa ra giải pháp cho những vấn đề của năm sau? Cứ mỗi ngày ta dọn một góc nhỏ, hôm nay xử lý tủ quần áo, ngày mai giải quyết đồng đồ lưu cữu dưới gầm giường, tâm lý đón Tết của chúng ta sẽ nhẹ nhõm dần, niềm hân hoan háo hức sẽ len lỏi cho đến khi mọi áp lực hoàn toàn tan biến, trả lại ý nghĩa xứng đáng cho ngày sum vầy cuối năm.