Phong thủy – hiểu đúng để ứng dụng cho trúng  (Phần 2) 

Tiếp nối bài viết trước, hôm nay hãy cùng chúng tôi đi qua các trường phái của Phong Thủy, ý nghĩa của Bát Trạch và Ngũ Hành trong phong thủy cũng như cách mà phong thủy đã thay đổi từ thủa sơ khai cho đến thời hiện đại bây giờ:

1. Các trường phái trong Phong Thủy

Là học thuyết chuyên nghiên cứu sự ảnh hưởng của hướng gió, hướng khí, mạch nước đến đời sống hoạ phúc của con người, phong thủy cơ bản có hai trường phái lớn là: Hình thế và Lý khí.

Phái Hình Thế như tên gọi, lấy hình thế làm chính. Lý luận của phái chủ yếu dùng quan sát môi trường tự nhiên như đất đai, mạch núi, hướng chảy, hình dáng và số lượng dòng chảy. Họ lý luận là “âm dương giao hòa” núi non bao bọc, gần nguồn nước ắt sẽ có thế khí tốt. “Hình” chính là hình dáng của núi nơi kết huyệt, “Hình” chính là yếu tố để tạo thế và tụ khí, sinh khí dựa vào thế mà vận hành, dựa vào hình mà dựng, hình là sự tổng kết về thế.

                           “Âm dương giao hòa” núi non bao bọc, gần nguồn nước ắt sẽ có thế khí tốt. – Ảnh: Đồ gỗ Việt An

Phái Lý Khí là môn phái căn cứ vào mối quan hệ giữa các yếu tố không gian và thời gian (quan hệ giữa Trời và Đất) mà tính toán để luận lành dữ. Phái này dùng la bàn làm công cụ chính, nhấn mạnh tính chất của 8 phương vị: Đông/ Tây/ Nam/ Bắc/ Đông Bắc/ Đông Nam/ Tây Bắc/ Tây Nam và phân biệt thành những ý nghĩa riêng biệt. Phái Lý Khí dựa vào những tính chất bao hàm trong mỗi phương vị lại tính toán ra sự hòa điệu giữa trời và đất để quy hoạch kiến trúc hoặc bố trí phòng ốc.

Trong phong thủy, dù là phái Hình Thế hay Lý Khí cũng đều tuân theo nguyên tắc chung, đó là: Thiên/ Địa/ Nhân hợp nhất, Âm dương cân bằng và Ngũ hành tương sinh tương khắc. Lý luận của Hình Thế và Lý Khí cũng có liên quan đến nhau. Nếu nghiên cứu sâu, hoặc là một người học hỏi về Phong Thủy cũng cần phải tinh thông cả hai phía mới có thể có quan sát được tốt nhất.

2. Thuyết Âm Dương Phong Thủy

Những hiện tượng có tính chất ngược nhau như: cha – mẹ/ ngày – đêm/ nam – nữ/ nóng – lạnh, v.v… tồn tại vô cùng phổ biến trong tự nhiên. Cùng với quá trình phát triển của ý thức, con người có nhu cầu diễn đạt những khái niệm có tính chất khái quát và trừu tượng hơn. Vậy là quan niệm âm dương ra đời, dùng để diễn tả những hiện tượng trên là một tất yếu của lịch sử, là bước nhảy từ tư duy trực quan lên tư duy trừu tượng. Chính vì vậy, có thể nói, đây là quan niệm có từ rất sớm, đã hình thành cùng lúc với nhận thức trừu tượng của tư duy. 

               Thuyết Âm – Dương có từ rất sớm, hình thành cùng lúc với nhận thức trừu tượng của tư duy. – Ảnh: Seoul Beauty

Thuyết Âm – Dương lần đầu tiên được tìm thấy trong sách “Quốc ngữ”. Theo đó, tài liệu này nhìn nhận rằng tất cả vật chất trong vũ trụ đều mang hai dạng năng lượng: Âm và Dương. Dương khí đại điện cho nguồn năng lượng nóng (nhiệt tình, hân hoan, phấn khích, mạnh mẽ…), âm khí đại diện cho nguồn năng lượng lạnh (lãnh đạm, buồn bã, yếu đuối…). Sự tác động qua lại giữa hai nguồn năng lượng này duy trì trạng thái cân bằng của vạn vật trong vũ trụ.

Việc vận dụng thuyết Âm Dương vào trong đời sống đánh dấu một bước phát triển mới trong tư duy nhân loại của khoa học phương Đông, nhằm giải thoát con người khỏi sự khống chế của khái niệm thượng đề, quỷ thần. Vì vậy, việc thấu đạt học thuyết Âm Dương Ngũ Thần là điều kiện tiên quyết để lý giải màu sắc của triết học phương Đông.

3. Thuyết Ngũ Hành trong phong thủy là gì?

Ngũ Hành dùng để chỉ 5 thuộc tính Kim, Mộc Thủy, Hỏa, Thổ. Trong phong thủy ngũ hành, mọi vật đều được gắn các thuộc tính này để lý giải về các nguyên lý năng lượng. Sự tương tác qua lại giữa chúng tạo nên sự cân bằng của vũ trụ. Sự tương tác này được diễn giải bằng các quy luật ngũ hành. Hoạt động của Ngũ Hành được miêu tả bằng các quy luật ngũ hành.

Tương sinh trong ngũ hành được dùng để chỉ mối quan hệ hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau. Quy luật tương sinh trong ngũ hành được khái quát: Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim.

Mỗi một Hành đều có quan hệ với 2 hành khác, xoay vòng lặp lại tạo thành một vòng tròn khép kín. Mối quan hệ hai chiều được diễn tả: Cái-Sinh-Nó và Cái-Nó-Sinh. Sự hỗ trợ lẫn nhau rất dễ suy đoán. Chẳng hạn Thủy sinh Mộc vì nước tưới giúp cây tươi tốt. Mộc sinh Hỏa vì gỗ là nguyên liệu giúp bén lửa. Cứ thế mà vòng tròn tương sinh được suy ra từ đó.

                                                                   Chế hóa trong ngũ hành. – Ảnh: Gia Phả Đại Việt

Mối quan hệ tương khắc giữa các ngũ hành ra đời nhằm giữ thế cân bằng với mối quan hệ tương sinh. Tương khắc trong âm dương ngũ hành chỉ mối quan hệ khắc chế lẫn nhau. Cụ thể được khái quát: Kim khắc Mộc, Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim…

Tương tự mối quan hệ tương sinh, mỗi một hành đều liên hệ với 2 hành khác thông qua quan hệ khắc chế: Cái-Nó-Khắc và Cái-Khắc-Nó. Sự khắc chế được suy ra theo lẽ tự nhiên. Ví dụ Thủy khắc Hỏa vì nước sẽ dập tắt lửa. Hỏa khắc Kim vì lửa có thể nung chảy kim loại.

4. Bát trạch trong phong thủy là gì?

Bát trạch là một trường phái phong thủy cổ xưa, không rõ do ai sáng tạo ra, chỉ biết đây là một môn học về phong thủy rất được thịnh hành vào thời Đại Tống. Bát trạch được tính toán dựa trên 8 quẻ Bát quái là Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Tám quẻ này chính là tượng trưng của các thành viên trong một gia đình. Hiểu đơn giản thế này “bát” là tám còn trạch là nhà. Như vậy, bát trạch có nghĩa là 8 phương vị quẻ hào của căn nhà.
Bát trạch phân chia như sau:

+ Tây tứ mệnh bao gồm quẻ Càn, Đoài, Cấn, Khôn

+ Đông tứ mệnh bao gồm Tốn, Chấn, Ly, Khảm

– Quẻ Càn là đại diện cho người cha
– Quẻ Khảm là đại diện cho con trai thứ
– Quẻ Cấn là đại diện cho con trai út
– Quẻ Chấn là đại diện cho con trai cả
– Quẻ Tốn là đại diện cho con gái cả
– Quẻ Ly là đại diện cho con gái thứ
– Quẻ Khôn là đại diện người mẹ
– Quẻ Đoài là đại diện cho con gái út

Các quẻ này đại diện cho các cung và mang ý nghĩa tượng trưng cho các thành viên trong nhà. Vậy nên nếu các cung trong nhà không đều nhau thì những cung nhỏ hơn sẽ tượng trưng cho sự bất lợi của cung đó, thành viên đó. Chẳng hạn như nếu cung Đoài có diện tích nhỏ nhất thì nó sẽ đại biểu cho khó khăn của con gái út. Bát trạch không chỉ biểu trưng cho các thành viên trong gia đình mà còn biểu trưng cho tám hướng của ngôi nhà dựa theo hậu thiên bát quái. Bát trạch chính là căn cứ để xem phong thủy, tìm ra phương vị tốt xấu cho ngôi nhà của mình. Đây không phải là một trường phải mê tín mà nó sẽ dựa trên căn cứ của mệnh theo tuổi và hướng bát trạch. Chính vì vậy mà bát trạch phong thủy có vai trò rất lớn.

                               Bát trạch biểu trưng cho tám hướng của ngôi nhà dựa theo hậu thiên bát quái. – Ảnh: Palmarchi

Luận giải phong thủy bát trạch giúp chủ nhà chọn cát hóa hung, đảm bảo mang đến cho gia chủ sự an lành, thịnh vượng về tất cả mọi mặt từ cuộc sống, sức khỏe, tài chính, công danh. Vậy nên, khi xây nhà, bạn không thể bỏ qua vấn đề này được. Như đã đề cập phía trên, bát trạch tính lành dữ theo 8 quẻ. Trong xây dựng nhà cửa 8 quẻ này chính là 8 cung ứng với 8 hướng trong nhà. Quy tắc này cũng được áp dụng cho người và chia người thành 8 nhóm khác nhau. Mỗi nhóm người sẽ ứng với một phương trạch riêng và chỉ khi áp dụng đúng mới mang lại điềm lành đến cho gia chủ.

5. Phong thủy từ xưa đến nay đã thay đổi như thế nào?

Người phương Đông từ xa xưa đã có quan niệm: “Nhất mệnh, nhì vận, tam phong thuỷ, tứ âm đức, ngũ độc thư”. Có thể thấy, ngoài niềm tin về vận mệnh thì con người đã luôn tin vào việc chúng ta có thể thay đổi cuộc đời, một trong các yếu tố đó chính là phong thủy.

Từ việc người xưa ứng dụng vào những việc vô cùng trọng đại trong đời người như xây nhà, tìm nơi an táng hay đánh giá vị trí đất đai, phong thủy cho đến thời hiện đại đã dần phổ biến với những niềm tin mới mẻ và được cập nhật hơn như biển số xe, số điện thoại,… đều có thể ảnh hưởng đến tài vận của con người.

Các chuyên gia hiện này đều cho rằng ứng dụng phong thủy có thể xuất phát từ những quan sát thực tế. Như tại Việt Nam, miền Trung và miền Bắc có gió mát vào mùa hạ là gió đông nam, tây nam, còn gió lạnh vào mùa đông là gió bắc, đông bắc. Theo quy luật ấy, bốn mùa không đổi, phong thủy thuận theo để mở cửa nhà hướng đông nam, nam hay tây nam thì được sống trong “hạ mát, đông ấm”.

                                      “Nhất mệnh, nhì vận, tam phong thuỷ, tứ âm đức, ngũ độc thư”. – Ảnh: Báo Pháp Luật

Họ cũng đưa ra các nhận định: Áp dụng tốt phong thủy vào cuộc sống sẽ giống như có một con chiến mã giúp chúng ta thuận lợi hơn. Mọi người không nên nghĩ phong thủy cao xa hay huyền bí, phong thủy chính là môi trường sống. Ví dụ, mẹ của Mạnh Tử chọn nhà gần trường để con có điều kiện học hành tốt, đó là phong thủy.

Trong ứng dụng phong thủy hiện đại, kỹ thuật phong thủy tiến bộ nhanh chóng và khả năng ứng dụng rộng rãi, ngoài các nguyên lý truyền thống ban đầu, “công nghệ phong thủy” đã có thêm các phương pháp khoa học hơn như:

1. Nghiên cứu thuần túy lý thuyết, đó là vận dụng các nguyên lý của phong thủy kết hợp với các phương pháp logic và các khoa học cơ bản với các điều kiện biên để giải quyết một vấn đề.

2. Nghiên cứu thực nghiệm trong phòng thí nghiệm, mô phỏng trên máy tính hoặc trong thực tế để tìm ra kết quả mong muốn.

3. Nghiên cứu tổng kết, kết hợp giữa lý thuyết và khảo sát thực tế để đưa ra các kết luận.

Ngoài các hình thức ứng dụng phong thủy về đất đai, nhà cửa, mộ trạch và các sắp đặt môi trường sống, ngày nay, phong thủy còn được mở rộng ra với hầu hết các khía cạnh khác của đời sống. Những trào lưu “số đẹp” cho số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, biển số xe,… đang ngày càng phổ biến, những biển số xe được đấu giá lên đến vài tỉ hay vài chục tỉ hẳn cũng được chào đón bởi niềm tin sẽ mang đến vận số tốt.

Với truyền thống và niềm tin lâu đời, phong thủy có vai trò to lớn trong nhiều khía cạnh của đời sống. Tuy nhiên, các nhà phong thủy học đều nhận định rằng phong thủy là quả, là duyên của mỗi cuộc đời con người. Hay như Phật pháp nói: “chính báo” tốt thì “y báo” tốt. Nghĩa là gốc vẫn là tâm đức của con người. Như Tả Ao – một bậc thầy địa lý tương truyền đã đi tìm được huyệt quý ở ngoài hải đảo nên muốn đưa di hài của mẹ đến đây táng nhưng gặp lúc sóng to gió lớn, không sao đưa đến huyệt để táng được. Đợi đến khi trời yên biển lặng thì nơi đó nổi lên một bãi bồi. Tả Ao chỉ còn nước than thở: “Đây là hàm rồng, năm trăm năm rồng mới há miệng một lần trong một khắc. Trời đã không cho thì đúng là số rồi”. Từ đó, Tả Ao cũng hiểu rõ về phong thủy hơn, biết dù giỏi địa lý cũng không thể thay đổi được số mệnh. Bởi phúc báo của mẹ ông hoặc của dòng họ chưa đủ nên không thể được hưởng “phong thủy tốt”.